‘Het onderwijs investeert niet in techniek’


De HBO-studie Elektrotechniek/Energietechniek zit in de hoek waar rake klappen vallen. De instroom aan studenten droogt heel snel op. De enige manier om het tij te keren is fors te investeren in het onderwijs en in de marketing van het vak op de toeleverende scholen. Dat stelt Derk Pruisken, docent Energietechniek aan Avans Hogeschool Breda.

Is het zo erg gesteld met het aantal studenten Elektrotechniek/Energietechniek?
“Ja. De nood is gigantisch hoog. En die wordt alleen maar hoger. Wij in Breda hebben jaarlijks nog zo’n dertig afstudeerders. Daarmee mogen we van geluk spreken. Want het is meer dan de helft van het aantal reguliere afstudeerders in ons land.”

Waar ligt de oorzaak?
“Techniek heeft een imagoprobleem. Dat weten we. Maar mede debet daaraan zijn de toeleverende onderwijsinstellingen. In het onderwijs in Nederland heerst het rendementsprincipe. Het resultaat is er heilig. Leerlingen op HAVO bijvoorbeeld worden daarom geadviseerd om veilige profielen te kiezen.”

U denkt dat scholen jongeren onvoldoende stimuleren om techniek te kiezen?
“Sterker nog. In het voortgezet onderwijs raden ze hen af. Omdat ze bang zijn dat het rendement van de school omlaag gaat. Ga liever maar een veilig profiel doen, zeggen ze. Daarnaast kun je tegenwoordig op de grote scholeninstellingen nagenoeg alle studierichtingen volgen. Bestuurders van die bolwerken hebben vaak niets met techniek en hebben ook geen belang bij techniek. Dus wordt er ook niet op gestuurd.”

Met als gevolg?
“Dat er niet wordt geïnvesteerd in techniek. Niet in docenten, niet in materialen. En dan kom je in een neerwaartse spiraal terecht. Techniek heeft op die manier geen uitstraling en dus geen aantrekkingskracht meer op leerlingen. Zij kiezen in plaats daarvan voor makkelijke richtingen of voor richtingen die wel aantrekkelijk zijn. Zoals gaming. Daar staan jonge docenten voor de klas, met nieuw, fris lesmateriaal. Gevolg daar weer van is dat veel klassieke technische studierichtingen dicht gaan. En dat de instroom voor techniek heel snel opdroogt.”

Hoe raak je uit die neerwaartse spiraal?
“Daar is maar één oplossing voor: investeren in nieuwe lesmethoden, in marketing van het vak en in financiële bonussen. Ik heb per brief bij staatssecretaris Van Bijsterveldt van Onderwijs voorgesteld om scholen te belonen als zij leerlingen weten te enthousiasmeren voor techniek. Maar dat was als vloeken in de kerk. Dat stond haaks op het lumpsum- principe, waarbij bestuurders beslissen over de onderwijsinvesteringen. Toch is dat de enige oplossing: de ministeries en het bedrijfsleven zullen de handen ineen moeten slaan en geld moeten steken in het verbeteren van het imago en de lesmethodes in het voortgezet onderwijs. Laat zien dat techniek leuk en spannend is. Want wees eerlijk: van de wet van Ohm uit een natuurkundeboek ga jij geen elektrotechniek studeren. Toch?”

Maar er worden links en rechts toch al initiatieven genomen om techniek te profileren?
“Dat zijn speldenprikjes. Met een mooie brochure of website ben je er niet. Je moet de lessen zelf aantrekkelijker maken. Techniek, maar ook wis- en natuurkunde moeten leuk zijn en ook leuk worden gebracht.”

En anders?
”Anders hebben we echt een groot probleem: een kenniseconomie zonder kennis! Het energievraagstuk was nog nooit zo actueel. We staan aan de vooravond van een revolutie. Maar wat als we daar straks geen mensen meer voor hebben?”